Hoe stel je een goed BHV-plan op voor je organisatie?

Jurrijn Olie ·
BHV'er in fluohesje houdt noodproceduremap vast in modern kantoorgebouw met collega's en groen vluchtweg-bord.

Een goed BHV-plan stel je op door de verplichte onderdelen uit de Arbowet te combineren met de specifieke situatie van jouw organisatie: het aantal medewerkers, de risico’s op de werkvloer en de indeling van het gebouw. Het plan beschrijft wie er BHV’er is, wat zij moeten doen bij een noodsituatie en hoe de ontruiming verloopt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het opstellen, bijhouden en controleren van een BHV-plan.

Wat moet er verplicht in een BHV-plan staan?

Een BHV-plan moet minimaal bevatten: de taken van de aangewezen BHV’ers, de procedures bij brand, letsel en ontruiming, de locatie van vluchtroutes en nooduitgangen, de afspraken over alarmering en communicatie, en de contactgegevens van hulpdiensten. Dit volgt uit artikel 15 van de Arbowet, dat elke werkgever verplicht om voldoende BHV-organisatie in te richten.

Je legt vast wie de coördinatie op zich neemt bij een noodsituatie, hoe medewerkers worden gealarmeerd (denk aan een ontruimingsalarm of omroepinstallatie), en welke hulpmiddelen beschikbaar zijn, zoals AED’s, EHBO-koffers en brandblusapparaten.

Aanvullend schrijft het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor dat bepaalde gebouwen een ontruimingsplan moeten hebben. Dat is een apart document, maar het werkt nauw samen met het BHV-plan. Meer daarover verderop in dit artikel.

Zorg er ook voor dat het plan toegankelijk is voor alle medewerkers. Een BHV-plan dat in een la ligt en niemand kent, voldoet formeel misschien aan de letter van de wet, maar biedt in een echte noodsituatie weinig houvast.

Hoeveel BHV’ers zijn verplicht voor jouw organisatie?

De Arbowet schrijft geen vast aantal BHV’ers voor. Het vereiste aantal hangt af van de risico’s in jouw organisatie, het aantal medewerkers en de bezetting per dienst of locatie. De vuistregel is dat er altijd voldoende BHV’ers aanwezig moeten zijn om adequaat te kunnen optreden bij een noodsituatie, ook als een deel van het team afwezig is.

In de praktijk hanteren veel organisaties de volgende uitgangspunten:

  • Bij kantooromgevingen met beperkte risico’s: minimaal één BHV’er per verdieping
  • Bij hogere risico’s, zoals productieomgevingen of zorginstellingen: een hogere bezettingsgraad, omdat de kans op en ernst van een incident groter zijn.
  • Bij ploegendiensten of avond- en weekendopenstelling: BHV-dekking in elke dienst, niet alleen tijdens kantooruren.

De BHV-opleiding die je medewerkers volgen, bepaalt ook wat zij mogen en kunnen doen. Iemand met alleen een basiscertificaat heeft andere bevoegdheden dan een BHV-coördinator of ploegleider. Het is dus niet alleen een kwestie van aantallen, maar ook van de juiste niveaus en rollen binnen je BHV-team.

Hoe stel je de BHV-procedures stap voor stap op?

Je stelt BHV-procedures op door eerst de risico’s in kaart te brengen, vervolgens per scenario te beschrijven wie wat doet, en dat vast te leggen in heldere instructies die ook onder druk begrijpelijk zijn. Werk van grof naar fijn: begin met de drie hoofdscenario’s (brand, letsel, ontruiming) en werk die daarna verder uit voor jouw specifieke situatie.

Een praktische aanpak in stappen:

  1. Breng de risico’s in kaart via een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Dit legt de basis voor alle procedures die je daarna schrijft.
  2. Bepaal de alarmeringsstructuur. Wie activeert het ontruimingsalarm? Wie informeert de BHV-coördinator?
  3. Schrijf per scenario een procedure met maximaal vijf tot zes stappen. Houd het beknopt: BHV’ers moeten dit in een stressvolle situatie kunnen volgen.
  4. Wijs verantwoordelijkheden toe aan functies, niet aan personen bij naam. Zo blijft de procedure geldig als iemand de organisatie verlaat.
  5. Test de procedures in een scenariotraining of ontruimingsoefening. Wat op papier logisch lijkt, werkt in de praktijk soms anders.
  6. Leg de procedures vast in het BHV-plan en zorg dat alle BHV’ers en medewerkers ermee bekend zijn.

Een goede procedure is concreet en situatiespecifiek. Vermijd vage formuleringen als “handel adequaat” en schrijf in plaats daarvan wat er precies moet gebeuren: “BHV’er meldt brand bij de receptie en activeert het ontruimingsalarm via de rode handmelder bij de nooduitgang.”

Wat is het verschil tussen een BHV-plan en een ontruimingsplan?

Een BHV-plan beschrijft de volledige BHV-organisatie: wie de BHV’ers zijn, welke taken zij hebben en hoe zij optreden bij alle soorten noodsituaties. Een ontruimingsplan is specifieker en richt zich uitsluitend op de procedure bij evacuatie van het gebouw. Het ontruimingsplan is vaak een bijlage bij of onderdeel van het BHV-plan.

Het ontruimingsplan bevat doorgaans:

  • De procedure voor het controleren of iedereen het gebouw heeft verlaten.
  • De taakverdeling tijdens ontruiming (wie begeleidt welke zone?).
  • Afspraken over personen die extra hulp nodig hebben, zoals mensen met een beperking.
  • Een plattegrond met vluchtroutes, nooduitgangen en verzamelpunten.

Het Bbl (artikel 6.23) verplicht een ontruimingsplan voor gebouwen waarvoor ook een brandmeldinstallatie verplicht is. Een vluchtwegplattegrond, die de vluchtroutes visueel in kaart brengt, is een apart document dat zichtbaar in het gebouw moet hangen. Beide documenten vullen het BHV-plan aan, maar zijn geen vervanging voor elkaar.

Hoe vaak moet een BHV-plan worden herzien?

De Arbowet verplicht niet tot een vaste herzieningsfrequentie, maar schrijft wel voor dat het BHV-plan actueel en passend moet zijn. In de praktijk betekent dit dat je het plan herziet zodra er iets wezenlijks verandert in de organisatie, het gebouw of de risico’s, en minimaal eens per jaar controleert of alles nog klopt.

Situaties die een directe herziening vereisen:

  • Verbouwing of verhuizing naar een nieuw pand.
  • Significante groei of krimp van het personeelsbestand.
  • Wijzigingen in de bedrijfsactiviteiten of de risico’s op de werkvloer.
  • Vertrek van BHV’ers zonder tijdige vervanging.
  • Bevindingen uit een ontruimingsoefening die laten zien dat procedures niet werken.

Koppel de jaarlijkse herziening aan een vast moment, bijvoorbeeld tegelijk met de verlenging van BHV-certificaten of de jaarlijkse RI&E-update. Zo vergeet je het niet en blijft alles synchroon lopen.

Wat gebeurt er als je BHV-plan niet op orde is bij een inspectie?

Als de Nederlandse Arbeidsinspectie constateert dat je BHV-plan ontbreekt of niet voldoet, kan zij een waarschuwing geven, een eis tot naleving opleggen of een boete uitschrijven. Bij ernstige tekortkomingen, zoals geen BHV’ers aanwezig tijdens werktijd, kan de inspectie een bevel tot stillegging van werkzaamheden geven.

De hoogte van een boete hangt af van de ernst van de overtreding en de grootte van de organisatie. Wat veel werkgevers niet weten: de inspectie kijkt niet alleen of er een plan is, maar ook of het actueel, volledig en bekend is bij de mensen die ermee moeten werken. Een verouderd plan of een plan dat niemand kent, telt niet als naleving.

Naast de juridische risico’s is er ook een praktisch risico: als er daadwerkelijk iets misgaat en blijkt dat het BHV-plan niet op orde was, kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor de gevolgen. Artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek legt de zorgplicht voor veilige arbeidsomstandigheden bij de werkgever neer.

Een inspectie is dus niet het enige moment om je BHV-organisatie serieus te nemen. Het is iets dat je continu op orde houdt, omdat het in een echte noodsituatie het verschil maakt.

Hoe Soliede Opleidingen helpt met jouw BHV-plan

Bij Soliede Opleidingen helpen we organisaties niet alleen met het opleiden van BHV’ers, maar ook met alles wat daaromheen komt. We dekken het volledige traject, zodat je vanuit één partner aantoonbaar voldoet aan alle wettelijke verplichtingen:

  • BHV-opleidingen en bijscholing in kleine groepen van maximaal 12 deelnemers, zodat elke cursist echt oefent en niet alleen toekijkt. Denk aan reanimatie op een pop, een brandblusser in handen en handelen in echte scenario’s.
  • Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) uitgevoerd op locatie door ervaren veiligheidsadviseurs, als basis voor je BHV-procedures.
  • Bedrijfsnoodplannen en vluchtwegplattegronden die aansluiten op jouw gebouw en organisatie.
  • Trainingen op locatie of via open inschrijving door heel Nederland, zodat de planning altijd past bij de bezetting van jullie bedrijf.

Ben je benieuwd hoe wij jouw organisatie kunnen helpen met het opzetten of verbeteren van je BHV-plan? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee en adviseren welke training of opleiding het beste past bij jouw organisatie. Of bekijk al onze trainingen en ontdek wat er mogelijk is.

Gerelateerde artikelen