Tijdens een bedrijfsontruiming zorgt de BHV’er ervoor dat iedereen het gebouw veilig en geordend verlaat. Dat betekent: het alarm controleren, mensen naar de vluchtroutes begeleiden, ruimtes controleren op achtergebleven personen en de situatie doorgeven aan de brandweer of andere hulpdiensten. De BHV’er treedt op als de schakel tussen het alarm en een veilige afloop. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de rol van de BHV’er bij een ontruiming.
Wat zijn de concrete taken van een BHV’er tijdens een ontruiming?
De BHV’er heeft tijdens een ontruiming een aantal vaste taken: het activeren of bevestigen van het ontruimingsalarm, het begeleiden van aanwezigen naar de dichtstbijzijnde vluchtroute, het controleren van ruimtes op achtergebleven personen en het rapporteren aan de BHV-coördinator of leidinggevende. Na de ontruiming bewaakt de BHV’er het verzamelpunt en houdt hij bij wie er aanwezig is.
In de praktijk werkt dit als volgt. Zodra het alarm klinkt, gaat elke BHV’er naar zijn of haar toegewezen zone. Daar controleert hij toiletten, vergaderkamers en andere ruimtes, stuurt mensen rustig maar duidelijk naar de nooduitgang en zorgt hij dat niemand de lift gebruikt. Bij de nooduitgang geeft hij het sein dat zijn zone vrij is.
Op het verzamelpunt telt de BHV’er de aanwezigen en vergelijkt hij die met de aanwezigheidsregistratie. Ontbreken er mensen, dan meldt hij dat direct aan de BHV-coördinator. Pas als iedereen is geteld en de situatie duidelijk is, geeft de leiding het sein dat het veilig is om terug te gaan, of wordt de brandweer geïnformeerd over wie er mogelijk nog binnen is.
Kort samengevat zijn de taken:
- Alarm activeren of bevestigen
- Aanwezigen begeleiden naar de vluchtroute
- Ruimtes controleren op achtergebleven personen
- Bijzondere personen (bezoekers, mensen met beperking) begeleiden
- Melden aan de BHV-coördinator dat de zone vrij is
- Aanwezigen tellen op het verzamelpunt
Wie geeft het sein tot ontruiming en wie heeft de leiding?
Het sein tot ontruiming geeft de BHV-coördinator of de leidinggevende BHV’er, tenzij het ontruimingsalarm automatisch afgaat via de brandmeldinstallatie. Bij een automatisch alarm start de ontruiming direct; de BHV-coördinator neemt vervolgens de regie over en coördineert de uitvoering.
De BHV-coördinator is het centrale aanspreekpunt tijdens de ontruiming. Hij of zij bewaakt het totaalbeeld: zijn alle zones gemeld als vrij, zijn er gewonden, is de brandweer gealarmeerd en wie staat er nog niet op het verzamelpunt? De individuele BHV’ers voeren uit en rapporteren aan de coördinator.
In kleinere bedrijven is er soms maar één BHV’er, die dan beide rollen combineert. In grotere organisaties is er een duidelijke hiërarchie: BHV’ers per zone, een ploegleider per verdieping of afdeling en een coördinator die het geheel overziet. Het ontruimingsplan legt deze structuur vooraf vast, zodat iedereen weet wat zijn of haar rol is op het moment dat het er echt toe doet.
Hoe verschilt de rol van de BHV’er bij een gedeeltelijke versus volledige ontruiming?
Bij een gedeeltelijke ontruiming verlaat alleen een deel van het gebouw het pand, bijvoorbeeld één verdieping of één brandcompartiment. De BHV’er begeleidt uitsluitend de personen in dat gebied en zorgt dat zij naar een veilig gedeelte van het gebouw of naar buiten gaan. Bij een volledige ontruiming verlaat iedereen het gebouw en gaat de gehele BHV-organisatie in actie.
Een gedeeltelijke ontruiming vindt plaats als de brandmeldinstallatie een melding geeft in een specifiek compartiment en de rest van het gebouw vooralsnog veilig is. De BHV’er in dat compartiment handelt direct; de anderen blijven in staat van paraatheid. Dit vereist goede communicatie, want de grens tussen gedeeltelijk en volledig kan snel verschuiven als brand of rook zich verspreidt.
Rook is daarbij de grootste bedreiging, niet de vlam zelf. Zodra rook zich verspreidt buiten het getroffen compartiment, schakelt de coördinator over naar een volledige ontruiming. De BHV’er moet die omschakeling snel kunnen herkennen en zijn gedrag daarop aanpassen.
Wat doet de BHV’er met personen die niet zelfstandig kunnen vluchten?
De BHV’er brengt personen die niet zelfstandig kunnen vluchten, zoals mensen met een lichamelijke beperking, bezoekers die de weg niet kennen of personen in paniek, naar een veilige wachtruimte of begeleidt ze direct naar buiten. Het ontruimingsplan wijst vooraf aan wie verantwoordelijk is voor welke persoon of zone.
Voor personen die niet de trap af kunnen, geldt in veel gebouwen het principe van de refugeplek: een brandveilige ruimte op de verdieping waar iemand veilig kan wachten tot de brandweer hulp biedt. De BHV’er meldt bij de coördinator dat er iemand op die plek wacht, zodat de brandweer direct weet waar hij naartoe moet.
Evacuatiehulpmiddelen zoals een evacuatiestoel kunnen de BHV’er helpen om iemand veilig de trap af te begeleiden. Maar het gebruik hiervan vereist oefening. Een BHV’er die dit nooit heeft gedaan, kan in een stressvolle situatie fouten maken. Goede voorbereiding, inclusief het oefenen met dit soort hulpmiddelen, is dan ook geen luxe maar gewoon verstandig.
Wat moet er in een ontruimingsplan staan en wie is daarvoor verantwoordelijk?
Een ontruimingsplan beschrijft wie wat doet bij een noodsituatie: de alarmopvolging, de taken per BHV’er, de vluchtroutes, de verzamelpunten en de procedure voor bijzondere personen. De werkgever is wettelijk verantwoordelijk voor het opstellen en actueel houden van dit plan, op basis van artikel 15 van de Arbowet en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Concreet moet een ontruimingsplan in ieder geval het volgende bevatten:
- Een overzicht van de BHV-organisatie met namen en rollen
- De vluchtroutes en nooduitgangen per zone
- De locatie van het verzamelpunt
- De procedure voor het alarmeren van de brandweer
- De aanpak voor personen die extra hulp nodig hebben
- Contactgegevens van de BHV-coördinator en hulpdiensten
Gebouwen met een verplichte brandmeldinstallatie zijn ook verplicht een ontruimingsplan te hebben, zoals vastgelegd in Bbl art. 6.23. De vluchtwegplattegronden horen bij dit plan en hangen zichtbaar op de werkvloer. Het plan moet actueel zijn: bij een verbouwing, reorganisatie of wijziging in de bezetting pas je het aan.
Hoe vaak moet een bedrijf een ontruimingsoefening houden?
De Arbowet schrijft geen vaste frequentie voor ontruimingsoefeningen voor, maar de werkgever is verplicht ervoor te zorgen dat BHV’ers hun taken daadwerkelijk kunnen uitvoeren. In de praktijk geldt één keer per jaar als ondergrens; voor risicovollere omgevingen, zoals zorg of kinderopvang, is vaker oefenen verstandig.
Een oefening heeft alleen waarde als je er ook van leert. Dat betekent: evalueer achteraf wat goed ging en wat niet, pas het ontruimingsplan aan waar nodig en zorg dat nieuwe medewerkers weten wat ze moeten doen. Een oefening die alleen dient om een vinkje te zetten, lost niets op als het er echt op aankomt.
Betrek ook medewerkers zonder BHV-certificaat bij de oefening. Zij moeten weten waar de nooduitgangen zijn, wat het alarm betekent en waar het verzamelpunt is. De BHV-training bereidt de BHV’ers voor op hun rol; de oefening test of het in de praktijk ook werkt.
Hoe Soliede Opleidingen helpt met bedrijfsontruimingen
Een goede ontruiming staat of valt met BHV’ers die weten wat ze doen op het moment dat het alarm afgaat. Bij Soliede Opleidingen trainen we deelnemers vanuit het principe van doen in plaats van vertellen. Dat betekent: ontruimingsscenario’s oefenen in realistische situaties, zodat de handelingen beklijven en medewerkers in een echte noodsituatie niet hoeven na te denken over wat ze moeten doen.
Wat we bieden:
- BHV-opleidingen en bijscholing in kleine groepen van maximaal 8 tot 10 deelnemers, met persoonlijke aandacht voor elke cursist
- In-company trainingen op jouw locatie, inclusief het oefenen van de ontruimingsprocedure in de eigen werkomgeving
- Bedrijfsnoodplannen en vluchtwegplattegronden, zodat je ontruimingsplan compleet en actueel is
- RI&E-trajecten die ook de risico’s rondom ontruiming en noodsituaties in kaart brengen
- Eén partner voor het volledige veiligheidstraject, van opleiding tot advies en materialen
Ben je benieuwd hoe wij jouw organisatie kunnen helpen met bedrijfsontruimingen? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee en adviseren welke training of opleiding het beste past bij jouw organisatie. Of bekijk al onze trainingen en ontdek wat er mogelijk is.
