Een ontruiming verloopt in zeven stappen: signaleren, alarmeren, melden, ontruimen, begeleiden, controleren en herbeoordelen. Die volgorde is niet willekeurig. Elke stap bouwt voort op de vorige en samen zorgen ze ervoor dat iedereen het gebouw veilig en geordend verlaat. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe een ontruiming in de praktijk werkt, van het eerste sein tot het moment dat iedereen weer naar binnen mag.
Wie geeft het sein tot ontruiming?
Het sein tot ontruiming geeft de BHV-ploegleider of de aangewezen BHV-coördinator. Zodra een brand, gaslek of andere noodsituatie wordt gesignaleerd, beslist de ploegleider of een volledige ontruiming nodig is. Andere medewerkers nemen die beslissing niet zelfstandig, tenzij het gevaar direct en onmiddellijk is.
In de praktijk verloopt dit via een duidelijke gezagsstructuur. De medewerker die iets signaleert, meldt dit direct bij de BHV’er of het centrale meldpunt. De BHV-ploegleider beoordeelt de situatie en geeft het ontruimingssein. Dat sein kan via het ontruimingsalarm gaan, via omroep of via directe communicatie met portofoons.
Gebouwen met een brandmeldinstallatie (BMI) kunnen het ontruimingsalarm automatisch activeren zodra een rookmelder of handmelder wordt geactiveerd. Maar ook dan is er altijd een BHV’er die de situatie beoordeelt en de ontruiming in goede banen leidt. Het alarm start de procedure; de BHV’er stuurt die aan.
Hoe verloopt de melding en alarmering bij een ontruiming?
Bij een ontruiming verloopt de melding in twee richtingen tegelijk: intern via het ontruimingsalarm en extern via 112. De BHV’er of ploegleider activeert het alarm zodat iedereen in het gebouw weet dat ze moeten evacueren, en belt tegelijkertijd of direct daarna de brandweer. Wacht niet met bellen totdat de situatie duidelijker is.
Wanneer je 112 belt, geef je de volgende informatie door:
- Wat er aan de hand is (brand, gaslek, letsel)
- Het adres van het gebouw
- Hoeveel mensen er aanwezig zijn
- Of er mensen zijn die niet zelfstandig kunnen vluchten
Het ontruimingsalarm zelf kan een slow-whoop of een omroepsysteem zijn. In lawaaiige ruimtes zijn lichtsignalen verplicht. Volgens het Bouwbesluit (art. 6.23) is een ontruimingsalarm verplicht in gebouwen waar ook een brandmeldinstallatie verplicht is. Als het BMI-certificaat verplicht is, moet het ontruimingsalarm ook gecertificeerd zijn.
Voor gebouwen of evenementen met meer dan 150 personen geldt bovendien een meldingsplicht op grond van het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening openbare plaatsen (Bbgbop). Op meldingsplichtige locaties is een ontruimingsplan ook wettelijk verplicht.
Wat doet de BHV’er tijdens de ontruiming zelf?
Tijdens de ontruiming heeft de BHV’er drie concrete taken: mensen begeleiden naar de nooduitgang, controleren of ruimtes leeg zijn en communiceren met de ploegleider. De BHV’er gaat niet als eerste naar buiten. Hij of zij zorgt dat anderen veilig zijn en houdt overzicht.
Concreet betekent dat:
- Aanwezigen actief begeleiden naar de dichtstbijzijnde vluchtroute
- Deuren sluiten achter de laatste persoon (zelfsluitende branddeuren nooit vastzetten)
- Controleren of toiletten, vergaderkamers en andere ruimtes leeg zijn
- Mensen met een beperking begeleiden of overdragen aan een collega BHV’er
- Rapporteren aan de ploegleider via portofoon of direct contact
De BHV’er let daarbij altijd op de eigen veiligheid. Niemand mag een ruimte in als de rook of hitte dat onverantwoord maakt. Rook is bij brand de gevaarlijkste factor, niet de vlammen zelf. Een BHV’er die zichzelf in gevaar brengt, kan anderen niet meer helpen.
Een goede BHV opleiding bereidt deelnemers voor op precies deze momenten. Bij Soliede werken we met groepen van maximaal 12 deelnemers, zodat elke cursist de kans krijgt om dit soort scenario’s echt te oefenen in plaats van er alleen naar te kijken.
Hoe wordt gecontroleerd of iedereen het gebouw heeft verlaten?
Na de ontruiming controleert de BHV-ploegleider of het pand leeg is. Medewerkers moeten weten waar ze naartoe gaan. Bezoekers en tijdelijke medewerkers worden daarin meegenomen door de BHV’er of een vaste medewerker.
Niemand gaat zelf terug het gebouw in om te zoeken. Als iemand wordt vermist, geef je die informatie door aan de brandweer. Zij nemen het zoeken over zodra ze ter plaatse zijn. De BHV’er beheert de informatie, de brandweer beheert het gebouw.
Wanneer mag het gebouw weer worden betreden na een ontruiming?
Het gebouw mag pas weer worden betreden als de brandweer of de verantwoordelijke autoriteit expliciet toestemming geeft. Dat is niet de BHV-ploegleider en ook niet de directeur. Zolang de brandweer of politie aanwezig is, beslist zij.
Na een kleine brand of vals alarm kan die toestemming snel komen. Na een ernstige brand of een situatie waarbij constructieve schade mogelijk is, kan het gebouw dagen of langer gesloten blijven. De BHV’er houdt medewerkers op de hoogte en zorgt dat niemand op eigen initiatief terugkeert.
Zodra het gebouw vrij is gegeven, controleert de BHV-ploegleider samen met de leidinggevende of de werkplek veilig is om te hervatten. Dat is een praktische check, geen formele keuring. Bij twijfel over de veiligheid van installaties, constructie of luchtkwaliteit schakel je een deskundige in.
Hoe vaak moet een ontruimingsoefening worden gehouden?
De Arbowet schrijft geen vaste frequentie voor ontruimingsoefeningen voor, maar de vuistregel in de praktijk is minimaal één keer per jaar. Hoe vaak je oefent, hangt af van de risico’s in jouw organisatie, de samenstelling van het personeel en wat er uit de RI&E komt.
Organisaties met een hoog risicoprofiel, zoals zorg, kinderopvang of industrie, oefenen vaker. Nieuwe medewerkers moeten al in de eerste werkweek weten waar de nooduitgangen zijn, waar de verzamelplaats is en wie de BHV’ers zijn. Dat is geen vervanging voor een oefening, maar een minimale basisinstructie.
Een oefening is pas nuttig als die ook wordt geëvalueerd. Wat ging goed? Waar liep het vast? Hoe lang duurde de ontruiming? Die vragen beantwoord je direct na afloop, niet weken later. De uitkomst gebruik je om het ontruimingsplan bij te stellen en de volgende oefening beter te maken.
De BHV bijscholing is het moment om ontruimingsscenario’s opnieuw te oefenen. We behandelen de bijscholing niet als een herhaling van dezelfde stof, maar als een kans om te bouwen op wat cursisten al kunnen en gericht te verbeteren waar dat nodig is.
Hoe Soliede Opleidingen helpt met ontruiming en BHV
Een vlekkeloze ontruiming begint niet op de dag van de noodsituatie. Het begint bij een goed opgeleid BHV-team, een actueel ontruimingsplan en medewerkers die weten wat ze moeten doen. Dat is precies waar Soliede Opleidingen bij helpt.
- BHV-opleidingen en bijscholing in kleine groepen van maximaal 12 deelnemers, zodat elke deelnemer echt oefent en niet alleen toekijkt
- Scenario-gebaseerde training met realistische oefeningen, inclusief brand, reanimatie en evacuatie, precies zoals het in de praktijk verloopt
- Bedrijfsnoodplannen en vluchtwegplattegronden die voldoen aan de wettelijke eisen en aansluiten op jouw gebouw en bezetting
- RI&E-trajecten die inzichtelijk maken welke risico’s er zijn en wat je BHV-niveau moet zijn om daaraan te voldoen
- Trainingen op locatie of open inschrijving, zodat de planning altijd past bij de bezetting van jouw organisatie
Ben je benieuwd hoe wij jouw organisatie kunnen helpen met ontruiming en BHV? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee en adviseren welke training of opleiding het beste past bij jouw organisatie. Of bekijk al onze trainingen en kies wat bij jullie past.
